SKKN Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương

 Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương
 II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
 1. Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn
 a. Cơ sở lý luận:
 Nền sản xuất xã hội được cấu thành từ ba yếu tố cơ bản là lao động, đối 
tượng lao động và tư liệu lao động, trong đó lao động là yếu tố quan trọng nhất 
bởi nó mang tính chủ động và quyết định. Người lao động bỏ sức lao động để 
kết hợp với tư liệu lao động tác động lên đối tượng lao động tạo nên của cải vật 
chất cho xã hội. Tuy nhiên sức lao động không phải là vô hạn mà nó phải được 
tái tạo lại để đảm bảo cho sự sống của con người cũng như tạo sự liên tục trong 
quá trình sản xuất xã hội. Như vậy, người sử dụng lao động phải trả cho người 
bỏ sức lao động hao phí một khoản thù lao này được gọi là tiền lương.
 Có rất nhiều quan điểm khác nhau về tiền lương, tùy theo các thời kỳ 
khác nhau mà có cách nhìn nhận khác nhau. Có quan điểm cho rằng: tiền lương 
là khoản chi phí trả cho người bỏ sức lao động một khoản thù lao và khoản thù 
lao này được gọi là tiền lương.
 Theo quan điểm này thi tiền lương có thể được trả bằng tiền hoặc được 
trả bằng hiện vật. Đồng thời quan điểm trên còn mang tính bao cấp, bình quân 
nên không có tác dụng kích thích người lao động. Trong thời kỳ bao cấp nhà 
nước đã áp dụng tiền lương theo quan điểm này, ngày nay theo quan điểm mới 
thì: Tiền lương ( hay tiền công ) là số tiền mà người sử dụng lao động chi trả cho 
người lao động theo số lượng và chất lượng lao động mà họ đã bỏ ra.
b. Cơ sở thực tiễn:
 Tiền lương là khoản thu nhập chủ yếu của cán bộ công nhân viên chức 
(CBCNVC), là biểu hiện bằng tiền của sức lao động. Mặt khác tiền lương còn là 
đòn bẩy kinh tế để khuyến khích tinh thần hăng hái lao động, kích thích người 
lao động quan tâm đến kết quả lao động của họ. Vì vậy nó phải đóng vai trò đảm 
bảo cơ bản cho cuộc sống của người lao động. Để đảm bảo được vai trò này, 
trước hết phải đảm bảo được mức sống tối thiểu cho người lao động. Mức sống 
tối thiểu là mức độ thỏa mãn nhu cầu về điều kiện sinh hoạt để tồn tại và phát 
triển. Mức sống tối thiểu được thể hiện qua hai mặt:
- Về mặt hiện vật: Thể hiện qua cơ cấu, chủng loại, các tư liệu sinh hoạt và dịch 
vụ cần thiết để tái sản xuất giản đơn sức laođộng;
- Về mặt giá trị: Thể hiện qua các giá trị của các tư liệu sinh hoạt và các dịch vụ 
cần thiết.
* Ý nghĩa của tiền lương:
 2 Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương
 + Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2015 của Chính 
phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội 
bắt buộc;
 + Căn cứ Luật Bảo hiểm y tế số 25/2008/QH12 ngày 14 tháng 11 năm 
2008; Luật số 46/2014/QH13 ngày 13 tháng 6 năm 2014 sửa đổi, bổ sung một số 
điều của Luật Bảo hiểm y tế;
 + Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH ngày 29 tháng 12 năm 2015 quy 
định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo hiểm xã hội về 
BHXH bắt buộc;
 + Thông tư số 04/2015/TT-BLĐTBXH ngày 02 tháng 02 năm 2015 của 
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện chế độ bồi thường, 
trợ cấp và chi phí y tế của người sử dụng lao động đối với người lao động bị tai 
nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
 + Quyết định 959/ ngày 09 tháng 9 năm 2015 ban hành quy định về 
quản lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, quản lý sổ bảo 
hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế;
 Trích vào Chi 
Các khoản trích phí của đơn vị Trích vào lương của 
 Tổng
 theo lương sử dụng lao NLĐ
 động
Bảo hiểm xã hội 
 17,5 8 25,5%
(BHXH)
Bảo hiểm y tế 
 3 1,5 4,5%
(BHYT)
Bảo hiểm thất 
 1 1 2%
nghiệp (BHTN)
Tổng 21,5% 10,5% 32%
Kinh phí công 
 2% 0% 2%
đoàn (KPCĐ)
 4 Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương
 Mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền 
lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi 
bị mất việc làm hoặc chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật 
lao động hoặc chấm dứt hợp đồng làm việc theo quy định của pháp luật về cán 
bộ, công chức.
 Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng phụ thuộc vào thời gian 
làm việc có đóng bảo hiểm thất nghiệp của người lao động và tổng thời gian 
được hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng được thực hiện theo quy định tại 
khoản 2 Điều 82 của Luật Bảo hiểm xã hội.
Yêu cầu quản lý tiền lương và các khoản trích theo lương
 Để trả lương cho công chức viên chức đúng (hợp lý) và các khoản trích 
theo lương được đầy đủ, đảm bảo chế độ cho công chức viên chức, các đơn vị 
cần đảm bảo các yêu cầu sau:
 + Đúng với chế độ tiền lương của Nhà nước;
 + Gắn với quản lý lao động của cơ quan chủ quản;
 + Trích đúng, trích đủ theo qui định của Nhà nước.
2. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương:
 Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương không chỉ liên quan 
đến quyền lợi của người lao động mà liên quan đến tình hình chấp hành các 
chính sách về lao động tiền lương của đơn vị sử dụng lao động. Để phục vụ yêu 
cầu quản lý chặt chẽ, có hiệu quả, kế toán tiền lương và các khoản trích theo 
lương ở các trường học phải thực hiện các nhiệm vụ sau:
+ Tổ chức hạch toán đúng thời gian và kết quả lao động của công chức viên 
chức, tính đúng và thanh toán kịp thời tiền lương và các khoản liên quan khác 
cho công chức viên chức.
+ Tính toán phân bổ hợp lý chính xác tiền lương và các khoản trích bảo hiểm xã 
hội,bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp cho các đối tượng 
sử dụng liên quan.
3. Các hình thức tiền lương, quỹ tiền lương, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm 
y tế, kinh phí công đoàn:
Hình thức trả lương thời gian:
Hình thức tiền lương thời gian là hình thức tiền lương được trả cho cán bộ công 
chức viên chức căn cứ vào thời gian làm việc thực tế của họ.
+ Tiền lương tháng: = {Hệ số lương cơ bản + hệ số phụ cấp (nếu có)+ phụ cấp 
thâm niên nhà giáo ( nếu có)} x mức lương tối thiểu
+ Tiền lương thời gian giản đơn: Tiền lương thời gian với đơn giá tiền lương cố 
định gọi là tiền lương thời gian giản đơn.
 6 Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương
Kế toán sử dụng tài khoản 334 “Phải trả công chức, viên chức” để phản ánh tình 
hình thanh toán giữa đơn vị hành chính sự nghiệp với cán bộ công chức, viên 
chức và người lao động khác trong đơn vị về tiền lương, tiền công và các khoản 
phải trả khác.
Ngoài ra kế toán còn sử dụng một số tài khoản khác có liên quan như: TK 111, 
TK 461, TK 661...
4.1.3. Phương pháp kế toán tiền lương:
+ Hàng tháng tính tiền lương, các khoản phụ cấp theo qui định phải trả cho cán 
bộ công chức viên chức và phân bổ cho các đối tượng, kế toán ghi sổ:
 Nợ TK: 661 - Chi hoạt động
 Có TK: 334 – Phải trả cho công chức, viên chức.
+ Các khoản khấu trừ vào vào thu nhập của công chức viên chức theo qui định 
kế toán ghi:
 Nợ TK 334: “phải trả công chức viên chức”: Tổng số các khoản khấu 
trừ
 Có TK 332: Các khoản phải nộp theo lương( BHXH, BHYT, BHTN).
+ Khi trả lương cho công chức viên chức bằng tiền, kế toán ghi:
 Nợ TK 334: Phải trả công chức, viên chức
 Có TK 111,112: Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, kho bạc
Số bảo hiểm xã hội phải trả cho cán bộ công chức viên chức theo chế độ bảo 
hiểm xã hội, kế toán ghi:
 Nợ TK: 332 – Các khoản phải nộp theo lương
 Có TK: 334 – phải trả công chức viên chức.
4.2. Kế toán các khoản trích theo lương:
+ Bảo hiểm xã hội: Tỷ lệ trích là 25.5% trên tổng quĩ lương cơ bản, trong đó 
ngân sách nhà nước cấp 17.5%, còn lại trừ vào lương của cán bộ công chức viên 
chức 8%;
+ Bảo hiểm y tế: Tỷ lệ trích là 4,5% trên tổng quĩ lương cơ bản , trong đó 3% do 
ngân sách nhà nước cấp, 1,5% còn lại trừ vào lương của cán bộ công chức viên 
chức;
+ Bảo hiểm thất nghiệp: Tỷ lệ trích 1% trên tổng quỹ lương cơ bản trừ vào 
lương của cán bộ công chức viên chức
+ Kinh phí công đoàn: Tỷ lệ trích là 2% trên tổng quĩ lương cơ bản, trong đó 2% 
do ngân sách nhà nước cấp.
 8 Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương
+ Tính bảo hiểm xã hội phải trả công chức viên chức khi ốm đau thai sản...kế 
toán ghi: Khi thanh toán bảo hiểm xã hội cho công nhân viên, kế toán ghi:
Nợ TK 332 các khoản nộp theo lương (TK3321)
 Có TK 334: Phải trả công chức viên chức
 10 Kế toán tiền lương và các khoản trích nộp theo lương
trong quá trình sử dụng phần mềm kế toán lại khiến người dùng có tư tưởng ỷ 
lại, không nắm bắt được phương pháp hạch toán cơ bản, lệ thuộc vào phần mềm 
quá nhiều, không có sự sáng tạo trong cách làm, dập khuôn máy móc. Đôi khi 
bản thân người làm kế toán cũng không hiểu được phương pháp ghi sổ bởi phần 
mềm đã cài đặt sẵn. Hàng tháng, căn cứ vào bảng chấm công, kế toán lập bảng 
thanh toán tiền lương, giấy rút dự toán để chi lương Chế độ kế toán hành chính 
sự nghiệp được thực hiện theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 
của Bộ trưởng Bộ Tài chính và sửa đổi, bổ sung theo Thông tư số 185/2010/TT-
BTC ngày 15/11/2010 của Bộ Tài chính gồm có 04 phần: Hệ thống chứng từ kế 
toán, hệ thống tài khoản kế toán,hệ thống sổ kế toán và hệ thống báo cáo tài 
chính.
2.2. Biện pháp 2: Chứng từ kế toán sử dụng :
Chứng từ kế toán sử dụng để hạch toán tiền lương gồm:
 Bảng chấm công; Mẫu 01a-LDTL
 Bảng thanh toán tiền lương: Mẫu 02-LĐTL
 Bảng thanh toán tiền làm thêm giờ: Mẫu 06-LĐTL
 Bảng thanh toán thu nhập tăng thêm: Mẫu 02b-LĐTL
 Bảng thanh toán tiền thưởng: Mẫu 03-LĐTL
 Danh sách chi tiền lương và các khoản thu nhập khác qua tài khoản cá 
nhân: Mẫu 13-LĐTL
2.3. Biện pháp 3: Tài khoản kế toán sử dụng trong kế toán tiền lương:
 TK 332: Các khoản phải nộp theo lương
 TK 334: Phải trả cho công chức viên chức
 TK 431: Các quỹ
 TK 461: Kinh phí hoạt động
 TK 661: Chi hoạt động 
 Và các TK có liên quan như: TK 111, TK 112...
2.4. Biện pháp 4: Phương pháp kế toán tiền lương của nhà trường:
 - Khi tính ra tiền lương phải trả cán bộ công chức viên chức, kế toán lập 
bảng thanh toán tiền lương toàn trường hạch toán:
Nợ TK 661
 Có TK 334
 12